Από το A1 στο C2: τα επίπεδα αγγλικών και οι τάξεις

Κάθε Σεπτέμβριο οι γονείς ακούν τους ίδιους όρους να κυκλοφορούν μαζί: Junior A, Senior B, Lower, B2, C1. Άλλοι από αυτούς προέρχονται από το ευρωπαϊκό σύστημα περιγραφής της γλωσσομάθειας και άλλοι από την πρακτική των ελληνικών φροντιστηρίων. Το μπέρδεμα είναι λογικό, γιατί οι δύο κλίμακες δεν μετρούν ακριβώς το ίδιο πράγμα.

Τι είναι το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς

Το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες είναι το σύστημα που ανέπτυξε το Συμβούλιο της Ευρώπης για να περιγράφει τι μπορεί να κάνει κάποιος σε μια ξένη γλώσσα. Ορίζει έξι επίπεδα, από το A1 ως το C2, τα οποία ομαδοποιούνται σε τρεις ευρύτερες κατηγορίες: βασικός χρήστης (A1 και A2), ανεξάρτητος χρήστης (B1 και B2) και ικανός χρήστης (C1 και C2).

Η βασική του λογική είναι ότι τα επίπεδα ορίζονται με περιγραφές του τύπου «μπορεί να κάνει», δηλαδή με πράξεις και όχι με ύλη, βιβλία ή ώρες διδασκαλίας. Αυτό εξηγεί γιατί δύο μαθητές που έχουν κάνει τα ίδια χρόνια αγγλικά μπορεί κάλλιστα να βρίσκονται σε διαφορετικό επίπεδο.

Τι σημαίνει κάθε επίπεδο στην πράξη

• A1: καταλαβαίνει και χρησιμοποιεί καθημερινές εκφράσεις και πολύ βασικές φράσεις, συστήνεται και απαντά σε απλές ερωτήσεις για τον εαυτό του, αρκεί ο συνομιλητής να μιλάει αργά και καθαρά.
• A2: καταλαβαίνει προτάσεις και εκφράσεις για θέματα άμεσου ενδιαφέροντος, όπως βασικά προσωπικά και οικογενειακά στοιχεία, ψώνια ή την τοπική γεωγραφία, και ανταποκρίνεται σε απλές, συνηθισμένες συναλλαγές.
• B1: παρακολουθεί τα κύρια σημεία ενός καθαρού λόγου σε οικεία θέματα της σχολικής, εργασιακής ή ψυχαγωγικής καθημερινότητας, τα βγάζει πέρα σε ταξίδι και περιγράφει εμπειρίες, σχέδια και απόψεις με απλό συνεχή λόγο.
• B2: καταλαβαίνει τις κύριες ιδέες σύνθετων κειμένων σε συγκεκριμένα και αφηρημένα θέματα, συζητά με τέτοια ευχέρεια ώστε η επικοινωνία με φυσικούς ομιλητές να μην κουράζει κανέναν από τους δύο, και γράφει σαφή, αναλυτικά κείμενα υποστηρίζοντας μια άποψη.
• C1: διαβάζει μεγάλα και απαιτητικά κείμενα, αναγνωρίζει υπονοούμενα νοήματα, εκφράζεται με άνεση χωρίς να ψάχνει λέξεις και χρησιμοποιεί τη γλώσσα ευέλικτα σε κοινωνικό, ακαδημαϊκό και επαγγελματικό περιβάλλον.
• C2: κατανοεί με ευκολία σχεδόν οτιδήποτε ακούει ή διαβάζει, συνοψίζει πληροφορίες από διαφορετικές πηγές και εκφράζεται αυθόρμητα και με ακρίβεια, ξεχωρίζοντας λεπτές αποχρώσεις νοήματος.

Πώς μεταφράζονται τα επίπεδα σε τάξεις

Οι ονομασίες Junior και Senior δεν είναι επίπεδα γλωσσομάθειας. Είναι ονόματα τάξεων που ακολουθούν τη σχολική χρονιά και τις ηλικίες. Ένα τυπικό ελληνικό πρόγραμμα ξεκινά με Pre-Junior γύρω στα 5 ως 7 έτη, συνεχίζει με Junior A και Junior B στη Γ και τη Δ Δημοτικού στη ζώνη A1 και A2, περνά στα Senior A, B και C από την Ε Δημοτικού ως την Α Γυμνασίου φτάνοντας στο B1, και καταλήγει στο Senior D ή Lower στο B2, στο Advanced στο C1 και στο Proficiency στο C2. Αναλυτική περιγραφή για το τι είναι κάθε τάξη αγγλικών σε φροντιστήριο δίνει το πρόγραμμα του The English School στην Ορεστιάδα.

Η αντιστοίχιση όμως παραμένει ενδεικτική. Η τάξη δείχνει πού βρίσκεται η ομάδα μέσα στη διδακτική ύλη, ενώ το επίπεδο δείχνει τι κάνει ο συγκεκριμένος μαθητής με τη γλώσσα. Ένα παιδί μπορεί να είναι στη Senior B και να έχει ήδη κατανόηση προφορικού λόγου κοντά στο B1, με παραγωγή γραπτού λόγου ακόμη στο A2.

Από πού ξεκινά πια η επαφή με τα αγγλικά

Η πρώτη επαφή με τη γλώσσα στην Ελλάδα δεν ξεκινά στο Δημοτικό. Το Υπουργείο Παιδείας εισήγαγε την αγγλική γλώσσα στο υποχρεωτικό πρόγραμμα όλων των Νηπιαγωγείων της χώρας, με πιλοτική εφαρμογή το 2020-2021 και γενικευμένη από το σχολικό έτος 2021-2022. Η μορφή δεν είναι μάθημα με την κλασική έννοια αλλά δημιουργικές δραστηριότητες βιωματικού χαρακτήρα, με στόχο την ενίσχυση της πολυγλωσσικής επίγνωσης και της διαπολιτισμικής επικοινωνίας.

Πρακτικά, τα παιδιά φτάνουν στην πρώτη φροντιστηριακή τάξη έχοντας ήδη ακούσει αγγλικά μέσα από παιχνίδι και τραγούδι. Γι’ αυτό και η εκμάθηση αγγλικών σε παιδιά προσχολικής ηλικίας δουλεύει με άλλα εργαλεία από ό,τι μια τάξη Γυμνασίου: προφορικός λόγος, επανάληψη, εικόνα και κίνηση, χωρίς γραμματικούς κανόνες.

Γιατί το επίπεδο μετράει στα πτυχία

Όταν φτάνει η ώρα των εξετάσεων, η ευρωπαϊκή κλίμακα γίνεται το κοινό μέτρο. Το Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας πιστοποιεί το επίπεδο γνώσης της ξένης γλώσσας σύμφωνα με το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς και για τα αγγλικά καλύπτει όλα τα επίπεδα, από το Α1 ως το Γ2, μέσα από γραπτές και προφορικές εξετάσεις. Στην ελληνική πρακτική το Lower αντιστοιχεί στο B2 και το Proficiency στο C2, και ακριβώς γι’ αυτό οι τάξεις των τελευταίων χρόνων παίρνουν τα ονόματα των πτυχίων αντί για αριθμούς.

Πώς καταλαβαίνετε πού βρίσκεται το παιδί

• Διαβάστε τις περιγραφές «μπορεί να κάνει» ως λίστα ελέγχου και ρωτήστε συγκεκριμένα: μπορεί να πει τι έκανε το Σαββατοκύριακο; Μπορεί να καταλάβει ένα σύντομο βίντεο χωρίς υπότιτλους;
• Ξεχωρίστε τις δεξιότητες. Ακρόαση, ομιλία, ανάγνωση και γραφή σπάνια βρίσκονται στο ίδιο σημείο ταυτόχρονα.
• Ζητήστε κατατακτήριο τεστ πριν την εγγραφή, ιδίως σε αλλαγή φροντιστηρίου ή μετά από διακοπή.
• Μη μετράτε τα χρόνια. Η ηλικία και η σχολική τάξη είναι ενδείξεις, όχι απόδειξη επιπέδου.

Τα επίπεδα δεν είναι βαθμολογία και δεν υπάρχει σωστός ρυθμός. Είναι ένας κοινός τρόπος να περιγράψουμε τι μπορεί να κάνει κάποιος με τη γλώσσα σήμερα, ώστε η επόμενη τάξη να ξεκινήσει από το σωστό σημείο.

Πηγές

• Council of Europe, Global scale – Table 1 (CEFR 3.3): Common Reference levels. https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/table-1-cefr-3.3-common-reference-levels-global-scale
• Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Εισαγωγή της αγγλικής γλώσσας στο πρόγραμμα του Νηπιαγωγείου. https://www.minedu.gov.gr/news/49336-06-07-21-eisagogi-tis-agglikis-glossas-sto-programma-tou-nipiagogeiou
• Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας (ΚΠγ). https://www.minedu.gov.gr/kratiko-pistopoiitiko-glossomatheias