Πολύποδες εντέρου: ποιοι κινδυνεύουν και πώς γίνεται ο έλεγχος

Οι πολύποδες του παχέος εντέρου είναι μικρές αναπτύξεις στο εσωτερικό τοίχωμα του εντέρου ή του ορθού. Σύμφωνα με το NHS είναι πολύ συχνοί και συνήθως δεν είναι σοβαροί, όμως ορισμένες φορές μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο του εντέρου. Το NHS αναφέρει επίσης ότι περίπου 1 στους 4 ανθρώπους άνω των 50 ετών θα αναπτύξει τουλάχιστον έναν πολύποδα. Επειδή σπάνια δίνουν συμπτώματα, το πιο χρήσιμο ερώτημα δεν είναι «έχω πολύποδα;» αλλά «χρειάζομαι έλεγχο και πότε;».

Τι είναι οι πολύποδες και γιατί μετράει ο τύπος τους

Η Mayo Clinic περιγράφει τον πολύποδα ως ένα μικρό σύμπλεγμα κυττάρων που σχηματίζεται στον βλεννογόνο του παχέος εντέρου. Οι περισσότεροι είναι ακίνδυνοι, όμως με τον χρόνο κάποιοι μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο του παχέος εντέρου.

Η Cleveland Clinic χωρίζει τους πολύποδες σε δύο μεγάλες ομάδες:

• Νεοπλασματικοί, με δυνητικό κίνδυνο: τα αδενώματα (σωληνώδη, λαχνωτά και σωληνολαχνωτά), οι άμισχες οδοντωτές βλάβες και τα παραδοσιακά οδοντωτά αδενώματα.
• Μη νεοπλασματικοί, χωρίς κίνδυνο καρκίνου: οι υπερπλαστικοί, οι νεανικοί πολύποδες και οι φλεγμονώδεις ψευδοπολύποδες.

Κατά την Cleveland Clinic, περίπου το 75% των καρκίνων του παχέος εντέρου ξεκινά από αδενωματώδεις πολύποδες και περίπου το 80% όλων των πολυπόδων είναι αδενώματα, όμως μόνο περίπου το 5% των αδενωμάτων είναι πράγματι κακοήθη. Το NHS συμπληρώνει ότι, όταν ένας πολύποδας εξελίσσεται σε καρκίνο, αυτό συμβαίνει σε λίγες περιπτώσεις και μέσα σε πολλά χρόνια. Αυτός ο αργός ρυθμός είναι ο λόγος που ο προληπτικός έλεγχος έχει νόημα.

Ποιοι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα

Το NHS αναφέρει ως παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης πολυπόδων:

• ηλικία άνω των 50 ετών,
• οικογενειακό ιστορικό πολυπόδων ή καρκίνου του εντέρου,
• φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, όπως ελκώδη κολίτιδα ή νόσο του Crohn,
• υπερβολικό βάρος,
• κάπνισμα.

Η Mayo Clinic προσθέτει το προσωπικό ιστορικό πολυπόδων, την κατανάλωση αλκοόλ, τον διαβήτη, την έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και τη διατροφή χαμηλής ποιότητας. Κανένας από αυτούς τους παράγοντες δεν σημαίνει ότι κάποιος σίγουρα θα αναπτύξει πολύποδα. Δείχνει όμως ποιοι καλό είναι να συζητήσουν νωρίτερα τον έλεγχο με τον γιατρό τους.

Συμπτώματα: γιατί συνήθως δεν υπάρχουν

Οι περισσότεροι άνθρωποι με πολύποδες δεν έχουν κανένα σύμπτωμα, σημειώνει το NHS. Σπανιότερα, οι μεγαλύτεροι πολύποδες μπορεί να προκαλέσουν βλέννα ή αίμα στα κόπρανα, αιμορραγία από το ορθό ή αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου. Η Mayo Clinic αναφέρει επίσης αλλαγή στο χρώμα των κοπράνων, σιδηροπενική αναιμία από χρόνια απώλεια αίματος και πόνο όταν υπάρχει απόφραξη του εντέρου.

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό όταν εμφανιστούν πόνος στην κοιλιά, αίμα στα κόπρανα, αλλαγή στις κενώσεις που κρατά περισσότερο από μία εβδομάδα ή απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια. Τα συμπτώματα αυτά έχουν πολλές πιθανές αιτίες και τη διάγνωση τη θέτει μόνο ο γιατρός μετά από εξέταση.

Προληπτικός έλεγχος: από το τεστ κοπράνων στην κολονοσκόπηση

Κατά την Cleveland Clinic, ο καλύτερος τρόπος για να βρεθούν και να αναγνωριστούν οι πολύποδες είναι η κολονοσκόπηση. Εναλλακτικές εξετάσεις είναι η εικονική κολονοσκόπηση, η ενδοσκόπηση με κάψουλα και τα τεστ κοπράνων. Το NHS αναφέρει επίσης την αξονική κολονογραφία ως τρόπο διάγνωσης.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Υγείας, η δράση «Προληπτικές Διαγνωστικές Εξετάσεις για τον Καρκίνο του Παχέος Εντέρου» του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου απευθύνεται σε άνδρες και γυναίκες 50 έως 69 ετών. Προβλέπει δωρεάν τεστ αυτοδιαγνωστικού ελέγχου (self-test) και, αν το αποτέλεσμα είναι θετικό, δωρεάν επίσκεψη σε συνεργαζόμενο γαστρεντερολόγο ή ενδοσκόπο και δωρεάν διαγνωστική κολονοσκόπηση.

Η Mayo Clinic αναφέρει ότι ο έλεγχος συστήνεται από τα 45 έτη ή νωρίτερα, όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου. Το πότε και με ποια εξέταση θα ξεκινήσει κάποιος το αποφασίζει μαζί με τον γιατρό του, με βάση την ηλικία και το ιστορικό του.

Αφαίρεση και παρακολούθηση

Στις περισσότερες περιπτώσεις ο πολύποδας αφαιρείται στην ίδια κολονοσκόπηση. Το NHS εξηγεί ότι ένας συρμάτινος βρόχος τον κόβει ή τον καυτηριάζει, μια διαδικασία που λέγεται πολυποδεκτομή και είναι ανώδυνη. Ο ιστός στέλνεται στο εργαστήριο, ώστε να ελεγχθεί αν αφαιρέθηκε πλήρως και αν υπάρχουν καρκινικές αλλοιώσεις.

Οι μεγαλύτερες ή πιο επίπεδες βλάβες χρειάζονται πιο εξειδικευμένες τεχνικές. Στον οδηγό του για τους πολύποδες του εντέρου, ο γαστρεντερολόγος Δρ. Θωμάς Θωμαΐδης περιγράφει την EMR (βλεννογόνια εκτομή), που αφαιρεί τη βλάβη αφού πρώτα ανυψωθεί ο βλεννογόνος με έγχυση υγρού, και την ESD (υποβλεννογόνια εκτομή), που αφαιρεί μεγαλύτερες ή πιο επίπεδες βλάβες σε ένα ενιαίο κομμάτι.

Το αποτέλεσμα της ιστολογικής εξέτασης καθορίζει και τα επόμενα βήματα. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, αν η κολονοσκόπηση δεν βρει νεοπλασματικούς πολύποδες, μπορεί να μη χρειαστεί νέα εξέταση για 10 χρόνια. Αν αφαιρεθούν νεοπλασματικοί πολύποδες, ο γιατρός μπορεί να προτείνει επανέλεγχο σε ένα, τρία, πέντε ή επτά χρόνια. Το NHS σημειώνει ότι, αν το εργαστήριο βρει καρκινικές αλλοιώσεις, μπορεί να χρειαστεί επιπλέον θεραπεία και ότι ο ειδικός δίνει εξατομικευμένες οδηγίες. Γι’ αυτό αξίζει να φυλάτε τα αποτελέσματα κάθε εξέτασης και να τα έχετε μαζί σας στο επόμενο ραντεβού.

Πρόληψη στην πράξη

Στην ενότητα της πρόληψης, η Mayo Clinic προτείνει υγιεινές συνήθειες:

• φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης στο καθημερινό διαιτολόγιο,
• λιγότερα λιπαρά,
• περιορισμό του αλκοόλ,
• διακοπή του καπνίσματος,
• τακτική σωματική δραστηριότητα και διατήρηση υγιούς βάρους.

Για όσους έχουν αυξημένο κίνδυνο, όπως ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, η Mayo Clinic αναφέρει ότι μπορεί να εξεταστεί και η γενετική συμβουλευτική. Οι συνήθειες αυτές δεν αντικαθιστούν τον έλεγχο, λειτουργούν συμπληρωματικά.

Οι πολύποδες είναι συχνό εύρημα και στην πλειονότητά τους δεν είναι επικίνδυνοι. Όπως σημειώνει η Mayo Clinic, όσο νωρίτερα αφαιρεθούν, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να γίνουν καρκινικοί. Αν βρίσκεστε σε ηλικία προληπτικού ελέγχου ή έχετε κάποιον από τους παράγοντες κινδύνου, μια συζήτηση με γαστρεντερολόγο είναι το πρώτο βήμα.

Πηγές

• NHS, Bowel polyps. https://www.nhs.uk/conditions/bowel-polyps/
• Mayo Clinic, Colon polyps – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/colon-polyps/symptoms-causes/syc-20352875
• Cleveland Clinic, Colon Polyps: Symptoms, Causes, Types & Removal. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15370-colon-polyps
• Υπουργείο Υγείας, Ένα βήμα πιο κοντά στην υλοποίηση της δράσης «Προληπτικές Διαγνωστικές Εξετάσεις για τον Καρκίνο του Παχέος Εντέρου». https://www.moh.gov.gr/articles/ministry/grafeio-typoy/press-releases/12499-ena-bhma-pio-konta-sthn-ylopoihsh-ths-drashs-laquo-prolhptikes-diagnwstikes-eksetaseis-gia-ton-karkino-toy-paxeos-enteroy-raquo-ypegrafh-h-sxetikh-kya

Σχετικοί οδηγοί

Πόνος στο μαστό: οι τρεις τύποι και πότε χρειάζεται έλεγχοΟ πόνος στο μαστό είναι από τους πιο συχνούς λόγους για τους οποίους μια γυναίκα κλείνει...Ανάρρωση μετά από αλλαγή βαλβίδας: οδηγός βήμα βήμαΗ αντικατάσταση μιας καρδιακής βαλβίδας έχει έναν σαφή στόχο, όμως το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς γίνεται...Θολή όραση μετά τα 50: καταρράκτης ή πρεσβυωπία;Μετά τα 45 με 50 πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι η όραση τους δεν είναι πια η...