Κάταγμα ισχίου μετά από πτώση: γιατί μετρά κάθε ημέρα

Μια πτώση μέσα στο σπίτι, συχνά από το ίδιο ύψος, αρκεί για να σπάσει το ισχίο ενός ηλικιωμένου ανθρώπου. Το κάταγμα ισχίου είναι από τους πιο σοβαρούς τραυματισμούς της τρίτης ηλικίας, όχι μόνο λόγω του ίδιου του σπασίματος, αλλά και λόγω όσων ακολουθούν όταν ο ασθενής μένει πολλές ημέρες στο κρεβάτι. Μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με το NICE, καταγράφονται περίπου 70.000-75.000 κατάγματα ισχίου τον χρόνο, και ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί όσο γερνά ο πληθυσμός.

Παρακάτω θα βρείτε πώς αναγνωρίζεται ένα κάταγμα ισχίου, γιατί οι κατευθυντήριες οδηγίες ζητούν χειρουργείο μέσα σε μία με δύο ημέρες και τι μπορεί να κάνει η οικογένεια για να μειώσει τον κίνδυνο μιας νέας πτώσης.

Πώς καταλαβαίνετε ότι μπορεί να πρόκειται για κάταγμα

Σύμφωνα με το NHS, τα συνηθισμένα σημάδια ενός σπασμένου ισχίου είναι:

• πόνος στο ισχίο, στον μηρό ή στη βουβωνική χώρα,
• αδυναμία να σταθεί κανείς όρθιος ή να πατήσει στο πόδι,
• δυσκολία στην κίνηση του ισχίου και του ποδιού,
• πόδι που φαίνεται πιο κοντό ή γυρισμένο σε αφύσικη γωνία,
• οίδημα και μελανιές γύρω από το ισχίο και τον μηρό.

Ένα σπασμένο ισχίο χρειάζεται νοσοκομείο αμέσως. Αν ένας ηλικιωμένος πέσει και δεν μπορεί να σηκωθεί ή να πατήσει, δεν τον πιέζετε να περπατήσει. Καλείτε βοήθεια.

Γιατί συμβαίνει κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες

Το NHS σημειώνει ότι το κάταγμα ισχίου οφείλεται συνήθως σε πτώση ή τραυματισμό και είναι πιο συχνό σε ηλικιωμένους και σε άτομα με οστεοπόρωση. Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS) αναφέρει ότι τα περισσότερα κατάγματα ισχίου σε ανθρώπους άνω των 65 ετών προέρχονται από πτώσεις μέσα στο σπίτι ή έξω από αυτό, σε οστά που έχει ήδη αποδυναμώσει η οστεοπόρωση. Όπως σημειώνει και το NICE, οι πτώσεις και τα κατάγματα ισχίου στους ενήλικες συχνά προειδοποιούν για ένα ευρύτερο πρόβλημα υγείας.

Τρία είδη κατάγματος, διαφορετική επέμβαση

Η θέση του κατάγματος καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη θεραπεία. Η AAOS περιγράφει τρεις βασικές κατηγορίες:

• Κάταγμα του αυχένα του μηριαίου, ακριβώς κάτω από την κεφαλή του οστού. Όταν τα κομμάτια δεν έχουν μετατοπιστεί, συνήθως σταθεροποιούνται με βίδες ή καρφιά. Όταν έχουν μετατοπιστεί, συχνά προτιμάται αντικατάσταση της άρθρωσης, και σε ηλικιωμένους η μερική αντικατάσταση (ημιαρθροπλαστική) είναι συνήθως η επιλογή.
• Διατροχαντήριο κάταγμα, λίγο πιο κάτω, ανάμεσα στον αυχένα και στο μακρύ τμήμα του μηριαίου. Αντιμετωπίζεται με βίδα και πλάκα ή με ενδομυελικό ήλο.
• Υποτροχαντήριο κάταγμα, στο πάνω μέρος της διάφυσης του μηριαίου. Αντιμετωπίζεται κυρίως με ενδομυελικό ήλο.

Μια αναλυτική περιγραφή για το κάταγμα ισχίου, με τα συμπτώματα, τους τύπους, την αναισθησία και την αποκατάσταση μετά το χειρουργείο, θα βρείτε στη σελίδα του ορθοπαιδικού χειρουργού Ανδρέα Λεωνίδου στο Μαρούσι. Εκεί εξηγείται, για παράδειγμα, ότι στα παρεκτοπισμένα κατάγματα του αυχένα σε μεγαλύτερες ηλικίες η άρθρωση αντικαθίσταται είτε με ημιαρθροπλαστική είτε με ολική αρθροπλαστική ισχίου, όπου αλλάζουν και η κεφαλή του μηριαίου και η κοτύλη.

Γιατί το χειρουργείο δεν πρέπει να αργεί

Το NICE συστήνει το χειρουργείο να γίνεται την ίδια ημέρα ή την επόμενη από την εισαγωγή στο νοσοκομείο. Με την ίδια λογική, το NHS αναφέρει ότι η επέμβαση γίνεται συνήθως την ημέρα της άφιξης ή την επόμενη, ενώ η AAOS σημειώνει ότι ένα χειρουργείο μέσα σε 24 με 48 ώρες μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο επιπλοκών.

Ο λόγος είναι πρακτικός. Όσο ο ασθενής μένει ακίνητος, αυξάνεται ο κίνδυνος για θρομβώσεις, πνευμονία και κατακλίσεις, ενώ ο οργανισμός χάνει γρήγορα τη φυσική του κατάσταση. Σε πολύ ηλικιωμένους ανθρώπους η παρατεταμένη κατάκλιση μπορεί να προκαλέσει και σύγχυση, κάτι που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την ανάρρωση.

Η πρώτη κινητοποίηση και η επιστροφή στο σπίτι

Ο στόχος του χειρουργείου είναι ο ασθενής να σηκωθεί γρήγορα. Το NICE ζητά να ξεκινά η κινητοποίηση, με φόρτιση του ποδιού και ασκήσεις, από την επόμενη ημέρα μετά την επέμβαση, και τονίζει ότι η τακτική ορθογηριατρική και διεπιστημονική παρακολούθηση είναι ουσιαστικό μέρος της φροντίδας.

Το NHS περιγράφει μια πορεία που θέλει υπομονή:

• η φυσικοθεραπεία ξεκινά λίγο μετά το χειρουργείο, για να σταθεί και να κινηθεί ξανά ο ασθενής,
• μετά την έξοδο από το νοσοκομείο οι ασκήσεις συνεχίζονται στο σπίτι,
• η επούλωση παίρνει συνήθως αρκετές εβδομάδες ή μήνες,
• κάποιοι άνθρωποι δεν ξαναβρίσκουν την ίδια δύναμη και χρειάζονται μπαστούνι ή περπατούρα.

Γι’ αυτό είναι χρήσιμο η οικογένεια να ετοιμάσει το σπίτι πριν από την επιστροφή και να ρωτήσει τη θεραπευτική ομάδα ποιες ασκήσεις πρέπει να γίνονται καθημερινά και με ποια βοηθήματα.

Πώς μειώνεται ο κίνδυνος μιας νέας πτώσης

Μετά από ένα κάταγμα ισχίου, η πρόληψη της επόμενης πτώσης είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη θεραπεία. Το NHS προτείνει απλά μέτρα:

• λιγότερη ακαταστασία, χωρίς χαλάκια και καλώδια στο πάτωμα,
• αντιολισθητικό πατάκι στο μπάνιο ή στη ντουζιέρα και χειρολαβές όπου χρειάζεται,
• παπούτσια ή παντόφλες που εφαρμόζουν καλά, δεν βγαίνουν εύκολα και έχουν καλό κράτημα,
• δραστηριότητες για δύναμη και ισορροπία τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα,
• τακτικός έλεγχος όρασης και ακοής,
• συζήτηση με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό αν κάποιο φάρμακο επηρεάζει την ισορροπία.

Για όσους είναι άνω των 50 ετών και έχουν σπάσει το ισχίο τους, το NHS προτείνει οργανωμένη παρακολούθηση για την υγεία των οστών και την πρόληψη νέων καταγμάτων. Αξίζει λοιπόν να ρωτήσετε τον θεράποντα γιατρό για έλεγχο οστεοπόρωσης.

Συνοψίζοντας

Το κάταγμα ισχίου στην τρίτη ηλικία είναι επείγον περιστατικό. Η γρήγορη μεταφορά στο νοσοκομείο, το έγκαιρο χειρουργείο και η άμεση κινητοποίηση δίνουν στον ασθενή τις καλύτερες πιθανότητες να ξαναπερπατήσει. Η πρόληψη των πτώσεων, από την άλλη, ξεκινά από μικρές αλλαγές στο σπίτι και από τον έλεγχο των οστών.

Πηγές

• NICE, Earlier operations and better care can improve the lives of thousands of hip fracture patients. https://www.nice.org.uk/guidance/cg124/resources/earlier-operations-and-better-care-can-improve-the-lives-of-thousands-of-hip-fracture-patients
• NHS, Broken hip. https://www.nhs.uk/conditions/hip-fracture/
• American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), Hip Fractures. https://www.orthoinfo.org/diseases–conditions/hip-fractures
• NHS, Falls. https://www.nhs.uk/conditions/falls/

Σχετικοί οδηγοί

Παρενέργειες της ορμονοθεραπείας στον προστάτη και τι βοηθάΗ ορμονοθεραπεία, γνωστή και ως ανδρογονική αποστέρηση (ADT), μειώνει την τεστοστερόνη στον οργανισμό, γιατί η ορμόνη...Όταν λείπει ένα δόντι για χρόνια: τι αλλάζει στο οστόΠολλοί άνθρωποι, μετά από μια εξαγωγή, αφήνουν το κενό όπως είναι. Ειδικά όταν το δόντι βρισκόταν...Βαλβίδα υδροκεφάλου: πώς λειτουργεί και πότε θέλει έλεγχοΗ βαλβίδα υδροκεφάλου είναι ένα μικρό σύστημα που τοποθετείται κάτω από το δέρμα και βοηθά να...