Μετά τα 45 με 50 πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι η όραση τους δεν είναι πια η ίδια. Άλλοι δυσκολεύονται να διαβάσουν μικρά γράμματα και απομακρύνουν το κινητό ή το βιβλίο, ενώ άλλοι περιγράφουν μια θολούρα που δεν φεύγει ούτε με καινούργια γυαλιά. Οι δύο αυτές εικόνες μοιάζουν, όμως έχουν διαφορετική αιτία και διαφορετική αντιμετώπιση.
Τι αλλάζει στο μάτι με τα χρόνια
Μέσα στο μάτι υπάρχει ένας διαφανής φακός που εστιάζει το φως στον αμφιβληστροειδή. Με την πάροδο του χρόνου ο φακός αυτός περνά δύο ανεξάρτητες αλλαγές. Πρώτον, χάνει σταδιακά την ελαστικότητα του, οπότε δυσκολεύεται να αλλάξει σχήμα για τα κοντινά. Δεύτερον, μπορεί να χάσει τη διαύγεια του και να θολώσει. Η πρώτη αλλαγή λέγεται πρεσβυωπία, η δεύτερη καταρράκτης. Ένα άτομο μπορεί να έχει και τα δύο ταυτόχρονα, γι’ αυτό η διάκριση γίνεται με εξέταση και όχι με βάση την περιγραφή των συμπτωμάτων.
Πρεσβυωπία: όταν δυσκολεύουν τα κοντινά
Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η πρεσβυωπία είναι η σταδιακή απώλεια της ικανότητας του ματιού να εστιάζει σε κοντινά αντικείμενα. Εμφανίζεται συνήθως μετά τα 40 και τελικά αφορά σχεδόν όλους. Τα συνηθισμένα σημάδια είναι η δυσκολία στο διάβασμα σε κανονική απόσταση, η θολή εικόνα στα κοντινά και ο πονοκέφαλος ή η κόπωση των ματιών μετά από εργασία κοντά. Πέρα από την ηλικία, η ίδια πηγή αναφέρει ως παράγοντες κινδύνου την υπερμετρωπία, χρόνια νοσήματα όπως ο διαβήτης, την παρατεταμένη εργασία σε κοντινή απόσταση και ορισμένα φάρμακα, όπως αντικαταθλιπτικά και αντιισταμινικά.
Η πρεσβυωπία δεν είναι ασθένεια με την κλασική έννοια, είναι φυσιολογική εξέλιξη. Η πρεσβυωπία και οι υπόλοιπες διαθλαστικές ανωμαλίες ελέγχονται σε οφθαλμολογικό κέντρο με πλήρη εξέταση όρασης, ώστε να φανεί αν πίσω από τη θολή εικόνα κρύβεται κάτι άλλο.
Καταρράκτης: όταν ο φακός θολώνει
Ο καταρράκτης δεν διορθώνεται με γυαλιά. Το NHS αναφέρει ρητά ότι η χειρουργική επέμβαση είναι ο μόνος τρόπος να αφαιρεθεί ο καταρράκτης και ότι προτείνεται όταν η θολότητα επηρεάζει την καθημερινότητα του ανθρώπου. Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στην εικόνα του φακού, αλλά και στο πόσο δυσκολεύει τον ασθενή στην οδήγηση, στο διάβασμα ή στη δουλειά του.
Το τμήμα που ασχολείται με τον καταρράκτη ματιών στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Αθηνών, στο κέντρο της Αθήνας, καλύπτει τη διάγνωση και τη χειρουργική αντιμετώπιση, με διαγνωστικές εξετάσεις όπως η OCT και η βιομετρία. Η βιομετρία είναι το βήμα που καθορίζει τα χαρακτηριστικά του ενδοφθάλμιου φακού που θα τοποθετηθεί.
Πώς γίνεται η επέμβαση
Όπως περιγράφει το NHS, η επέμβαση γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία, με σταγόνες, ένεση ή και τα δύο. Ο ασθενής παραμένει ξύπνιος και δεν νιώθει πόνο. Ο χειρουργός κάνει μια μικρή τομή στον κερατοειδή, διασπά τον θολό φακό με υπερήχους, τον αφαιρεί με αναρρόφηση και τοποθετεί τεχνητό φακό μέσα στο περιβλημα του παλιού. Η διάρκεια είναι συνήθως 20 με 45 λεπτά και τα δύο μάτια χειρουργούνται σε ξεχωριστές συνεδρίες.
Στην αποθεραπεία, η όραση μπορεί να είναι θολή τις πρώτες ημέρες και βελτιώνεται σταδιακά, ενώ συνήθως χρειάζονται οφθαλμικές σταγόνες για περίπου τέσσερις εβδομάδες. Οι σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες, όμως το NHS αναφέρει ότι μπορεί να εμφανιστούν φλεγμονή, λοίμωξη, αιμορραγία ή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, καθώς και θόλωση του οπίσθιου περιβλήματος μήνες ή χρόνια αργότερα. Κάθε περίπτωση κρίνεται ξεχωριστά από τον θεράποντα οφθαλμίατρο.
Τι δείχνουν τα παγκόσμια στοιχεία
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι τουλάχιστον 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι έχουν κάποια μορφή μειωμένης όρασης, κοντινής ή μακρινής. Σε περίπου 1 δισεκατομμύριο από αυτές τις περιπτώσεις η απώλεια όρασης θα μπορούσε να είχε προληφθεί ή παραμένει χωρίς αντιμετώπιση. Μέσα σε αυτόν τον αριθμό, η πρεσβυωπία αφορά 826 εκατομμύρια ανθρώπους και ο καταρράκτης 94 εκατομμύρια. Ο ίδιος οργανισμός σημειώνει ότι ένας στους δύο ανθρώπους παγκοσμίως που χρειάζονται επέμβαση καταρράκτη δεν έχει πρόσβαση σε αυτήν.
Πότε να κλείσεις ραντεβού
Η Mayo Clinic συνιστά επίσκεψη σε ειδικό όταν η θολή κοντινή όραση δυσκολεύει τις καθημερινές δραστηριότητες. Άμεση εκτίμηση χρειάζεται σε ξαφνική απώλεια όρασης, λάμψεις φωτός ή διπλωπία. Το NHS προσθέτει ότι μετά από επέμβαση καταρράκτη η εμφάνιση ξαφνικών μυιοψιών, λάμψεων ή απώλειας όρασης θέλει επείγουσα εξέταση.
Καμία από αυτές τις πληροφορίες δεν αντικαθιστά την εξέταση. Ο σωστός δρόμος είναι μια πλήρης οφθαλμολογική εκτίμηση, που θα δείξει τι ακριβώς συμβαίνει στο δικό σου μάτι και ποιες επιλογές υπάρχουν.
Πηγές
- NHS, Cataract surgery. https://www.nhs.uk/conditions/cataract-surgery/
- Mayo Clinic, Presbyopia – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/presbyopia/symptoms-causes/syc-20363328
- World Health Organization, Blindness and vision impairment. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blindness-and-visual-impairment
Σχετικοί οδηγοί
Βρήκατε κάτι λάθος;
Αν κάποιο στοιχείο εδώ έχει αλλάξει ή είναι ανακριβές, η διόρθωση αξίζει περισσότερο από το αρχικό κείμενο.
Στείλτε μας διόρθωση